Dit artikel is eerder verschenen
in AL NISA, Islamitisch maandblad voor vrouwen, oktober 2004. Copyright AL NISA
en de auteur.
Adviezen voor een energierijke Ramadan
Yamina
Amfra
Inleiding
Velen onder ons zullen wel druk zijn met de voorbereidingen
voor Ramadan deze maand. Nieuwe recepten binnen handbereik om zo onze geliefden
te verwennen tijdens deze gezegende maand. Naast de Marokkaanse Harira en andere
traditionele gerechten is het altijd feestelijk om met nieuwe ideeën de maaltijden
te presenteren. Als dit dan ook nog op een islamitisch verantwoorde wijze gebeurt,
is het helemaal Masja' Allah.
Met dit artikel wil ik jullie ideeën aanreiken
voor wat betreft de maaltijden, het combineren van de juiste voedingsmiddelen
en het omgaan met zoetigheden. Het op een juiste manier omgaan met voeding heeft
namelijk een positieve uitwerking op jullie lichamelijke gesteldheid. Later meer
hierover.
Eetpatroon
Voor velen zijn de eerste drie tot vijf
dagen van de Ramadan best wel zwaar. Het lichaam moet wennen aan een geheel nieuw
ritme van eten, rust en activiteit. Om deze overgang zo probleemloos mogelijk
te laten verlopen, is het aan te raden om nu al eens te kijken naar je eetpatroon.
De volgende vragen zou je daarbij aan jezelf kunnen stellen:
Eet ik drie hoofdmaaltijden
per dag? Dus eet ik ontbijt, lunch en avondeten met voldoende groente en fruit?
Met het eten van drie maaltijden per dag, op vaste tijdstippen, creëer je
regelmaat in je eetpatroon. Door voldoende groente en fruit te eten krijg je de
juiste vitaminen en mineralen binnen, die je nodig hebt voor een goede lichamelijke
conditie.
Drink ik voldoende vocht (1,5 à 2 liter ) per dag? Met 1,5
à 2 liter vocht per dag in de vorm van koffie, thee, water en frisdrank
(met mate), voorkom je uitdroging en zorg je voor het goed functioneren van alle
lichamelijke functies.
Snoep ik veel? Hoeveel tussendoortjes? Snoepen op zijn
tijd is lekker, daar is iedereen het met mee eens. En op zich helemaal niet ongezond.
Als… het maar met mate gebeurt.
Heb ik voldoende lichaamsbeweging per
dag? Kom ik aan een half uur matig intensief bewegen per dag? Fietsen, lopend
boodschappen doen, of flink stofzuigen, tellen allemaal mee.
Door de vier
voorgaande punten goed na te leven, kun je een probleemloze overgang naar de maand
Ramadan maken, en jezelf fit voelen tijdens deze spirituele maand.
Iftar-maaltijd
Laten we kijken naar onze drie hoofdmaaltijden. Deze zijn straks tijdens de Ramadan
verschoven naar andere tijdstippen van de dag en de nacht. De Iftar-maaltijd aan
het eind van de dag wordt ineens ons ontbijt. Het verbreken van de vasten geschiedt
met dadels en melk of water. En na het Magreb- of avondgebed wordt vaak soep gegeten.
In onze maatschappij, waar vaak een overvloed is aan van alles, blijft het meestal
niet alleen bij soep. De tafel staat vol met allerlei heerlijkheden. En na een
dag vasten wordt daar ook meestal graag van gegeten. Echter, het is soenna (een
gebruik van de Profeet Mohammed) om je niet vol te proppen. In de Koran staat
immers in soera al-A'raaf (7:31): '(…) en eet en drinkt,
maar weest niet verkwistend. (…)' Wat ook een mooie leidraad is voor
ons, om niet te veel te eten, is de overlevering waarin de Profeet (vzmh) zei:
"De stam van Adam vult geen slechter vat dan zijn eigen maag. Laat de
stam van Adam een paar mondjes vol nemen om zijn ledematen te sterken. Als het
mogelijk is dan is eenderde van de maag voor voedsel en eenderde voor drinken
en eenderde voor iemands adem." (an-Nasaa'i en at-Tirmidhi)
Door
rustig te eten en goed te kauwen komt allereerst de spijsvertering in je mond
al op gang. Dit is belangrijk voor de rest van je spijsverteringstelsel. Ook merk
je, als je op een rustige manier eet, wanneer je genoeg hebt. Eet je snel en kauw
je half, krijg je dit 'seintje' veel later en krijg je het gevoel dat je teveel
gegeten hebt. Een opgeblazen en vol gevoel is dan het resultaat en al je energie
lijkt weg te zijn.
Naast rustig eten is het ook belangrijk om een goede verhouding
in de maaltijd aan te brengen. Bij een goede samengestelde maaltijd is de verhouding
tweederde groente en eenderde vlees, vis en rijst, pasta, aardappelen. Zeker in
de tijd van Ramadan is het raadzaam om gematigd vlees en vis te eten. Het kost
je lichaam namelijk veel meer energie om vlees of vis te verteren dan groente.
Houd je je aan bovengenoemde verhoudingen, dan zul je je fitter voelen na zo'n
warme maaltijd.
Ingrediënten
Naast de hoeveelheid en verhouding
zijn ook de ingrediënten belangrijk. Soep is een belangrijk gerecht tijdens
de Ramadan. Soep geeft ons veel vocht. Maar het is aan te raden om de soep wel
'licht' te houden. Geen extra boter toevoegen of de soep binden. Als alternatief
voor soep is het misschien ook wel een idee om eens een fruitsalade te maken bij
de Iftar, of fruitspiesjes, yoghurt met wat honing en noten of warm brood met
olijvenpasta of olijfolie. Bak vlees en vis in niet te veel olie. Een goede koekenpan
met een antiaanbaklaag is aan te raden. Het scheelt je veel olie voor het bereiden.
Probeer groente eens te stomen. In een couscouspan lukt dit prima. De kleur van
de groente blijft behouden, evenals de vitamines en mineralen. Als de groente
gaar is, bestrooien met wat zout en olijfolie en je hebt smaakvolle groenten.
Het is aan te raden om verder geen fruit als dessert te eten. Fruit heeft namelijk
een zeer kort verteringsproces. In ongeveer twintig minuten tijd (banaan wat langer)
bevindt het zich al in de dunne darm waar het verder aan het lichaam wordt afgegeven.
Als je echter fruit gaat eten vlak na een warme maaltijd, krijgt het fruit niet
de kans om snel het spijsverteringskanaal te doorlopen. Er ontstaat als het ware
een opstopping en het fruit gaat gisten in onze maag. Dit schopt het hele spijsverteringsysteem
in de war en de darmen moeten daarna zo hard werken dat dit bij jou een opgeblazen
gevoel geeft. Wil je toch iets toe eten, neem dan een beetje yoghurt. (uiteraard
zonder fruit!).
Sahoer
's Morgens vroeg voor Fadjr (het ochtendgebed)
is het tijd voor Sahoer. Ook al zullen velen onder ons niet veel trek hebben,
is het toch belangrijk voor ons. Dit blijkt uit de volgende uitspraak van de Profeet
(vzmh) hierover: "Eet kort voor de Fadjr, want er rust een zegening op
het nemen van voedsel op dat tijdstip" (Boekharie en Moeslim)
Begin
dan bijvoorbeeld met vers sinaasappelsap. Dit geeft je een energiekick. Neem verder
koolhydraatrijk voedsel zoals volkorenbrood of pap. Wat dadels langzaam in je
mond laten smelten en honing in de thee, zorgt ervoor dat je bloedsuikerspiegel
goed in balans is om de dag van vasten energierijk door te komen.
Drank
en zoetigheid
Wat natuurlijk ook heel belangrijk is, is de hoeveelheid
vocht die je neemt. 1,5 à 2 liter is noodzakelijk voor ons. In de vorm
van soep, thee, water en frisdrank is goed. Alleen wil ik je adviseren met frisdrank
wat voorzichtig om te gaan. Er zit namelijk veel suiker in. Vervangen door light
frisdrank scheelt toch al gauw drie suikerklontjes per glas!
Om bij suiker
te blijven is mijn volgende punt 'snoep', zoetigheid. Wie vindt dit nu niet heerlijk
op zijn tijd, toch? De Ramadankoekjes en andere zoetigheden zullen dan ook bij
velen op tafel staan. Probeer ook hier met mate mee om te gaan. Suiker heeft de
eigenschap dat het snel een energiekick aan ons geeft, omdat het snel in je bloed
wordt opgenomen. Verder heeft suiker geen enkele voedingswaarde voor ons lichaam.
Na korte tijd merk je niets meer van die energiekick en voel je je zelfs lustelozer.
Overigens merk je dit niet na één of twee koekjes of een beetje
chocola. Maar heb je vier vijf of zes koekjes achter elkaar opgegeten, dan zul
je dit toch echt merken na korte tijd. Zeker als je dit doet na een hele dag vasten.
Beweging
Naast goede voedingsgewoonten is beweging ook heel belangrijk, ook tijdens de
Ramadan.
De Profeet (vzmh) adviseerde mensen om na het eten te gaan wandelen
om zo de spijsvertering te bevorderen. Alle vormen van beweging zijn goed. Je
hoeft niet meteen aan grote sportprestaties te denken, maar beweging inbouwen
in je dagelijkse bezigheden geeft al grote voordelen. Neem de trap in plaat van
de lift of de roltrap, ga lopend of op de fiets boodschappen doen of naar je werk
of school. Ook kun je een bushalte eerder uitstappen voor je eindbestemming, of
het huishouden in een iets hoger tempo doen dan je gewend bent. Pas je dit soort
dingen toe, dan ben je al een heel eind op de goede weg.
Tijdens de Ramadan
is het wel belangrijk je energie goed te doseren. Dit ligt voor iedereen verschillend,
maar behoed je voor teveel inactiviteit. Het beste is om tijdens de Ramadan gewoon
de dingen te blijven doen die je normaal ook doet. Alleen met zware lichamelijke
inspanning dien je voorzichtiger om te gaan. Maar ben je gewoon lekker actief
bezig, dan zul je merken dat je juist nieuwe energie krijgt. Energie die je kunt
gebruiken om deze spirituele maand je taqwa (bewustzijn van Allah) te versterken.
Het is een overgave die je doet alleen maar omwille van Allah. In een hadieth
Qoedsie staat: 'Elke goede daad die de zoon van Adam verricht is voordelig
voor hem/haar, maar alleen het vasten is uitsluitend voor Mij en Ik zal de beloning
ervoor geven.'
In overgave leven
Het onthouden van eten
en drinken is maar een klein onderdeel van het doel van vasten. Het Godsbesef
in deze maand omvat je helemaal en de fysieke en spirituele reiniging zullen je
dichter tot Allah brengen. Als je vast, dan weet je een beetje wat honger is.
Veel moslims over de hele wereld ervaren dagelijks de onzekerheid of ze 'morgen'
te eten hebben. Je gaat nu hopelijk beseffen dat je Allah dankbaar moet zijn voor
het voedsel en het drinken dat Hij je geeft, en dat het allemaal niet zo vanzelfsprekend
is als het lijkt. Laten we hierbij stilstaan deze maand en ons dankbaar tonen
door als moslim te leven, dat wil zeggen, in overgave te leven. Het zal je karakter
verzachten.
Ik wens jullie een gezegende Ramadan.
Geraadpleegde
bronnen:
- As-Suyuti, Jalaluddin Abdurrahman, De Geneeskunde van de Profeet,
Uitgeverij Noer, Delft.
- 'De gezegende maand Ramadaan', in: Wij Moslims,
Jaargang 1, Nummer 10, Oktober 2002.
- De Koran, Een weergaven van de betekenis
van de Arabische tekst in het Nederlands door Fred Leemhuis, Het Wereldvenster,
Vierde druk, Houten, 1990.
- Montignac, Michel, Ik ben slank want ik eet!,
Uitgeverij Artulen B.V., Derde druk, Valkenswaard, 1996.
Lees ook:
